Artajonako hitzak eta Koldo Kolomoren lana
Gaur egun, eguneroko hizkuntzan automatikoki hitzak erabiltzen ditugu, askotan haien jatorriari arreta handirik eman gabe. Azken urteotan, ingelesa herritar askoren hizkuntzan garrantzi handia irabazi du, ghosting, spoiler edo crush bezalako terminoak naturalean erabiltzen dira. Hala ere, anglicismo hauek baino askoz lehenago, euskara arrotza ez ziren hitzak existitzen ziren, eta iraganeko sentimenduak eta harremanak adierazteko tresna onak ziren. Hitzez, Euskara mintzatzen zen, orain Artajonan irudikatzeko zaila den lekuetan ere.
Palabras Vascas de Artajona
Koldo Kolomok, Artajonako historialari eta Euskara teknikariak, Palabras Vascas de Artajona izeneko liburuan, 743 hitz bildu ditu, XIX. mendean euskara meridional posizioan aritzen zena deskribatzeko. Liburuak historia linguistika, kulturala eta historikoa biltzen du, herrian iraganean egon zen euskararen aztarnak oraindik bizirik daudela frogatuz.
Datuak eta ekarpenak
Lan honetako informazioa hainbat iturri dokumentaletatik jaso da eta Javier Irigaray Imaz, José María Iribarren eta beste hainbat ikertzaile eta Artajonako bizilagunen laguntza jaso du. Koldo Kolomok dioenez, liburuaren helburua ezin izan zen soilik akademikoa izan, baizik eta herriko euskara ondare linguistikoa ezagutaraztea ere.
Artajoan euskarak
Artajonan, dorre euskaldunaren historia, Koldo Kolomok dio azken ahots euskaldunetako bat 1876an hil zela. Horretaz gain, liburuak hitzak aztertzen ditu, batzuetan euskaldunak, eta beste batzuetan, euskaldun sustraiak dituzten hitzak, esate baterako, chirriar eta susmar.
Azken balioa
Hitzok ez dira soilik linguistikoki baliagarriak; ofizioak, eraikuntzak eta sozializazioa ere irudikatzen dituzte. Koldo Kolomok adierazi duenez, lan honek irakurleak euskararen ezagutza zabaltzen laguntzen du, historian zehar bizirik egon den hizkuntza bat ezagutzen.